اسد الله معطوفى

658

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

گورستان تاريخى حسين‌آباد حسين‌آباد در 3 كيلومترى جنوب غربى قلىآباد واقع شده و در گذشته يكى از روستاهاى قديمى بلوك استراباد رستاق ايالت استراباد محسوب مىشد . نام اين روستا به همراه قراء نوده ، قلىآباد و ميان‌آباد در اسناد تاريخى با خاندان ملك و زرگر پيوندى عميق خورده است ، به همين دليل هم سنگ مزارهاى آنان را در گورستان‌هاى اين منطقه مىتوان يافت . به اين ب‌هانه نگاهى گذرا بر اين خاندان از منظر اسناد موجود مىاندازيم . نام قريه نوده را در وقفنامه سال 919 ه . ق ( عصر شاه اسماعيل صفوى ) مربوط به خواجه سيف الدين مظفر پتكچى ( بتكچى ) ذكر كرده‌اند . واقف در زمان معرفى يكى از رقبات خود يعنى قريه گرماوه‌سرا آورده است : « . . . اين قريه واقع است در بلوك استراباد رستاق . حدود اربعه آن چنين است كه شرقيا پيوسته به قريه حيدرى محله كه در تصرف دولت ماب امير بابا نوزر است . و نيز پيوسته به قريه سلطان دوين و جنوبا پيوسته قريه نوده سابق‌آباد و . . . » . 53 در ادامه مطالب همين وقفنامه ، تاريخى ، از رجال بزرگ نوده به همراه املاكشان بدينگونه نام مىبرد : « مليارستان ( توتستان ) معروفه نور الدين زرگر ، مليارستان فخر الدين زرگر ، باغ معروفه يوسف بن محمد زرگر ، توتستان مشهورهء احمد زرگر ، توتستان قوام الدين زرگر ، املاك سلطانعلى بن احمد زرگر ، املاك حسين بن شمس الدين زرگر و . . . » 54 خاندان ملك هم در چند روستاى فخر عماد الدين ايالت استراباد مثل نوده ، حسين‌آباد و ميان‌آباد صاحب املاك وسيع ، مليارستان ، آبدنگ‌ها و طاحون‌هاى ( آسياب‌هاى آبى كه از آب رود فعلى در حاشيه حسين‌آباد و قلىآباد به حركت درمىآمدند ) زيادى بودند كه نسل به نسل به پسران و دخترانشان به ارث مىرسيد . قديمىترين شخص خاندان ملك با توجه به اسناد تاريخى موجود ، شخصى بنام ملك محمد على خان فخر عماد الدينى ( و برادرش ملك محمد حسين ) بود كه دو پسر وى از بقيه اولادانش مشهورتر بودند ، يكى ملك عباس خان يوزباشى و ديگرى قلى خان يوزباشى . ملك عباس خان از خان‌هاى معروف منطقه شرق ايالت استراباد و صاحب‌منصب يوزباشىگرى و رئيس قشون طايفه ملك محسوب مىشد . حكام و بيگلربيگىهاى استراباد در موارد اضطرار به وى و چند خان بزرگ ديگر بلوك‌هاى شرق و غرب استراباد متوسل شده و از قشون‌هاى مسلح آنان بهره مىبردند . پس از وى سلطان قاجار ناصر الدين شاه ، حكم يوزباشىگرى را براى پسرش ملك سليمان خان ارسال